ALAPLI’LI KAHVECİ HALİL’İN ALACAK DAVASI(1851)

 

ALAPLI’LI KAHVECİ HALİL’İN ALACAK DAVASI(1851)

 

Burhan AKBAŞ*

 

Yer Bolu sancağına bağlı Alaplu Karyesi(köyü), yıl 1851. Hikayemizin kahramanları iki kahveci.  iki meslektaş alacak verecek konusunda anlaşmazlığa düşerler. Birisinin adı Kahveci Halil diğerinin de Kahveci Kör Ali.

Kahveci Halil iddiasına göre meslektaşı Kahveci Kör Ali’ye 300 Kuruş borç verir.[1] 1845 yılı Kılçak Köyü Temettüat Defterine göre 39 nolu hanede Ayanoğlu Halil bin Hüseyin ikamet etmekte ve mesleği de kahveci olarak görülmektedir.Yine aynı deftere göre Kahveci Ayanoğlu Halil’in kahvecilikten yıllık elde etmiş olduğu gelir 300 Kuruş’tur. Eğer bu iki Halil aynı kişilerse bir kahvecinin yıllık ortalama geliri olan 300 Kuruşu Kahveci Halil meslektaşı olan Kahveci Kör Ali’ye borç olarak vermiş gözükmektedir.[2] Ve buna göre de vermiş olduğu borç 1851 yılı için çok ciddi bir rakama denk düşmektedir.

Kahveci Halil vermiş olduğu 300 Kuruş parayı meslektaşı Kahveci Kör Ali’den geri ister ancak Kahveci Kör Ali böyle bir borcu olmadığını belirtip borcunu ödemez. Bunun üzerine Kahveci Halil çareyi padişaha bir arzuhal/dilekçe yazdırmakta bulur. Bu iş için de dilekçesini yazan rik’adara 30 para öder.

Kahveci Halil, Padişaha yazdırmış olduğu dilekçesinde Kahveci Kör Ali’ye vermiş olduğu 300 Kuruşu Kahveci Kör Ali’nin ödemediğini ve borcunu inkar ettiğini, Kahveci Kör Alainin kendisine karşı art niyet taşıdığını, alacaklı olduğu paranın şer’i şerife gereği meclis tarafından tahsil edilip kendisine vekil tayin ettiği Süvari Kaymakamına (Yarbay) teslim edilmesini talep eder ve dilekçesini Kahveci Halil Kulları şeklinde imzalar.

Kahveci Halil’in dilekçesi payitahta ulaştıktan incelenmiş ardından Bolu Kaymakamlığı’na Kahveci Halil’in alacak iddiasının araştırılmasını buna göre de söz konusu alacağın Kahveci Kör Halil’den tahsil edilerek Kahveci Halil’in kendinse vekil tayin etmiş olduğu Süvari Kaymakamı Bey’e teslim edilmesi emredilmiştir.[3]

Yukarıda Başkanlık Osmanlı Arşivi’nden alıp okuduğum belge günlük yaşantıda olabilecek sıradan bir olayı anlatmış olmasına karşın bizlere vermiş olduğu çok önemli iki bilgi söz konusudur.Birincisi hem Kahveci Halil’in yazdırmış olduğu dilekçe de hem de payitahttan Bolu Kaymakamlığı’na gönderilen yazıda Alaplı’nın ismi ALAPLU olarak zikredilmektedir. Bunu Kahveci Halil’in yazmış olduğu dilekçedeki ifadenin tekrarı olarak kabul etsek bile yerelde yazılmış olan bir dilekçede Alaplı’nın adının ALAPLU olarak yazılmış olmasının pek tesadüf olacağı akla yatkın gelmemektedir.

İkincisi bu dönemde Bolu Sancağı Kaymakamlık şeklinde idare edilmete ve ALAPLU da bu 1851 yılı içerisinde Bolu Sancağı’nın bir köyü olarak anılmaktadır.Daha kısa bir süre önce Kaza Müdürleri tarafından idare olunan Alaplı bu dönemde Osmanlı İdare sistemindeki değişiklikler nedeniyle köye dönüştürülmüştür.


* Tarih Öğretmeni, Araştırmacı, Yazar.

[1] Başkanlık Osmanlı Arşivi, MKT.DV:00041.00014.001

[2] BOA, ML. VRD. TMT. d. 04710 lef 15

[3] BOA, MKT. DV. 00041.00014.002

Yorumlar

Yorum Gönder

Bu blogdaki popüler yayınlar

OSMANLI ALAPLISINDA BİR AFET VE BİR KAHRAMAN: YAZICIZADE ŞÜKRÜ BEY

  OSMANLI ALAPLISINDA BİR AFET VE BİR KAHRAMAN: ŞÜKRÜ BEY   Burhan AKBAŞ * Kıymetli okurlarım bu yazımda sizleri Cumhurbaşkanlığı Osmanlı Arşivi belgeleri arasında bulduğum 28 Eylül 1893 [1] tarihinde aniden başlayan şiddetli yağmur ve dolu yağışı ve bunun Alaplı’da yarattığı etkilerden bahsetmek istiyorum. Adı geçen belge bizlere 28 Eylül 1893 tarihinde Perşembe günü aniden başlayan yağmur ve dolu yağışının yarattığı etkileri, ortaya çıkardığı felaketi, mağdurları ve böylesi felaket anlarında ortaya çıkan bir kahramanı bizlere tanıtmaktadır. Belge doğal afeti ve etkilerini ortaya koyarken 19. Yüzyılın hemen ilk çeyreğinde Alaplı’daki sosyoekonomik yaşam hakkında da birinci elden bizlere bilgiler sunmaktadır. Belgeye göre 28 Eylül 1893 tarihinde ve perşembe günü aniden başlayan şiddetli yağmur ve devamında gelen dolu yağışı Alaplı Çayı’nın taşmasını ve çevre köylerde de bir dizi can, mal ve hayvan kaybına yol açmış ve söz konusu afet ve etkileri Ereğli Kaymakamlığ...
Devamı

ALAPLI İSMİNİN MENŞEİ

  ALAPLI İSMİNİN MENŞEİ   Burhan AKBAŞ * Sevgili gençler, yerel tarih araştırmaları son yıllarda önem kazanan bir alan olmuştur. Tarihin sadece yönetenlerin ya da egemenlerin yaptıklarının bir araştırma alanından çıkıp halka ve onun yaşantısına inme gayretinin bir sonucudur. Yerel tarih araştırmaları hem kentin tarihsel gelişiminin ortaya çıkarılmasında hem kent ve kentli kimliğinin ortaya çıkmasında hem de kente olan aidiyetin kazandırılması adına son derece önemlidir. Gelin hep beraber yaşadığımız şehrin isminin köklerine inelim ve şehrimizin isminin kaynaklarını bulmaya çalışalım . Alaplı’nın ismi tarihsel süreç içinde pek çok farklı isim ve söyleniş şekillerinde ifade edilmekle beraber Alaplı’nın en eski ismi Grek ve Latin kayıtlarında Cales-Kales olarak yer almaktadır. [1] Cales’in Alaplı Irmağı’nın eski adı olduğu üzerinde durulmaktadır. [2] Alaplı’nın da sınırları içinde yer aldığı Roma İmparatorluğu’nun Asya’daki beş eyaletinden biri olan Bithynia [3] eyalet...
Devamı

ALAPLILI BİR OSMANLI MEMURU: OSMAN REMZİ EFENDİ

  ALAPLILI BİR OSMANLI MEMURU: OSMAN REMZİ EFENDİ Burhan AKBAŞ * Kıymetli okurlarım Osmanlı Arşivi’nde yapmış olduğum çalışmalar sırasında sicill-i ahval defterinde hemşehrimiz Osman Remzi Efendi ile karşılaştım. Osman Remzi Efendi’nin hikayesine geçmeden önce sicill-i ahval defteri üzerinde durmalıyım. Osmanlı Devleti bürokratik bir devlettir. Devletin temel faaliyetleri yazılı olarak kayıt altına alınır. Bu kayıtlar devlet hizmeti gören memurların çalışma hayatını da kapsar. Yani sicill-i ahval defteri bizzat devlet adına memur adına tutulan sicil defterleridir. Günümüzde de memurların sicil dosyası tutulmaktadır. Bu dosyalarda memurun tüm tayinleri, taltif ve cezaları kayıtlıdır. Hemşehrimiz Osman Remzi Efendi için de bu şekilde bir sicil dosyası düzenlenmiştir. Bu dosya üzerinden bizler bugün Osman Remzi Efendi’nin kim olduğunu ve memuriyetteki tüm görevlerini, görev yerleri ile maaşını da öğrenmekteyiz. Osman Remzi Efendi’nin sicill-i ahval defteri Osmanlı Arşivi’nin...
Devamı