17 MART 1915 TARİHLİ ALAPLI VE ÇEVRESİNDE RUS BOMBARDIMANI İLE ETKİLERİ

 

Kıymetli okurlarım, daha evvel  çeşitli yazılarımda I. Dünya Savaşı’nda Rusya’nın Kdz Ereğli bombardımanlarını belgeleri ile ele almıştım. Rusya’nın Zonguldak’ı, Ereğli Ve Kozlu’yu hedef almasının altında yatan birinci neden malum olacağı üzere kömür madenleridir. Rusya bu madenlerden İstanbul’a kömür akışını ve Osmanlı’nın Kafkas Cephesi’ne asker ve lojistik desteğini engellemek istemiştir.

Rusların Alaplı’nın hemen yanı başında yürüttüğü askeri faaliyetler olurken acaba Alaplı ve çevresi bu Rus tehdidini nasıl hissetmişti? Alaplı da bu Rus saldırılarından etkilenmiş miydi?

Alaplı’nın yetiştirdiği çok önemli bir değeri olan Ressam Aydın Yılmaz Hocam ile zaman zaman yapmış olduğumuz sohbetlerde Alaplı’daki Rus bombardımanının izlerinin önce Alaplı Çay Bahçesi ardından da Sahil Park’ın yapımı sırasında buradaki doğal havuz ve kayalıkların doldurulmasıyla ortadan silindiğini ifade etmişti. Şöyle ki Rus gemilerinin Alaplı’nın tarihi tersanesi de olan Taşbaşı mevkiini hedef aldığı bu esnada kayalarda patlayan top mermilerinin eriyik metal artıklarının kayalarda görüldüğünü ifade etmişti. Ancak bunları görmek artık mümkün değil.

Rusların Alaplı’ya yönelik saldırıları konusunda şu ana kadar ebediyete intikal eden büyüklerin anlattıklarından ve yukarıda bahsi geçen olaydan başka elimizde bunu ispatlayacak somut bir belgemiz yoktu.

Ancak Osmanlı Arşivi’nde yapmış olduğum araştırmalar sırasında artık bu konuda tereddüde yer kalmayacak kesinlikte Alaplı’nın da Rus bombardımanının hedefinde olduğu öğrenmiş ve belgelemiş olduk.

Rusların çeşitli tarihlerde Ereğli ve çevresinde yapmış oldukları bombardımanların yarattığı etki ve hasarı öğrenmek isteyen Dahiliye Nezareti Ereğli Kaymakamlığı’ndan konu ile ilgili bilgi istemiş bunun üzerine de Ereğli Polis Komiserliği  Hüseyin Hakkı imzasıyla 3 Haziran 1915 tarihinde geniş kapsamlı bir rapor hazırlamıştır.

Bu rapora göre Rus donanmasına ait 4 adet torpido gemilerinin 17 Mart 1915 Pazartesi günü sabah 06: 00 sularında Ereğli’de gerçekleşen Rus bombardımanını ve yarattığı dehşeti Ereğli Polis Merkezi Komiser Muavini  Hüseyin Hakkı Bey’in hazırlamış olduğu  raporun ilk bölümünden takip edelim.

Rapora göre Rus donanmasına ait 4 adet torpido gemileri sabah 6 sularında Akçakoca istikametinden Ereğli’ye doğru sahili ve Alaplı ile Kilisecik Limanlarını bombardıman ederek gelmekte oldukları görülmüştür.[1]

Görüldüğü üzere Rus donanması sahilde yaşayan halkı tehdit altında tutmakta ve Karadeniz’deki varlığını hissettirmektedir.

Raporda Alaplı’ya kaç adet mermi atıldığı ifade edilmemektedir ancak Alaplı’nın da Rus ateşi altında kaldığı açıkça ifade edilmektedir.

Yine rapora göre Ruslar bu saldırıda Alaplı’nın hemen yanı başında Akçaşehir ‘de (Akçakoca) ve 3 ton mısır yüklü bir kayık ile Alaplı açıklarında Akkaya Köyü’nde de bir mavnayı batırmışlardır.

Batırılan her iki mavna ve kayığın reisleri ile tayfalarının da Ruslar tarafından esir alınmıştır. Rus saldırıları sonrasında her iki deniz taşıtından kaç tayfanın bulunduğu ve esir edildikleri belirsizlik ve tartışma konusu olmuştur. Bu belirsizliğin altında yatan neden olarak da bu iki deniz taşıtında çalıştırılan tayfaların çalışabilmeleri ile ilgili olarak yapılması gereken muamelenin yapılmamış olmasından kaynaklandığı ifade edilmiştir.[2]

 

 

---

[1] Başkanlık Osmanlı Arşivi, Dahiliye Nezareti Emniyet-i Umumiye Müdüriyeti, 5. Şube, 14/1/1

[2] BOA, DH. EUM. 5. Şb. 14/1/8